Cortebert 1950 TCD. Demiryolları Saati

Cortebert'in Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir yolları için 1950'de ürettiği Demir yolları saati (Railroad Watch), demir yolları saatleri için klasik olmuştur. Bu saatler'in kadranlari mavi, pembe & beyaz yada (genelde) yeşil olurdu.

Tren motifleriyle süslenmiş bu saatin arka kapağında Türk bayrağı ile TCDD logosu bulunmaktadır. Isviçre malı 17 jewels kurmalı makine barındıran Cortebert'in kasa çapı topuz hariç 34 mm.

Bu gün de hala çalışır durumdaki modelleri 225 $ civarında alıcı bulmaktadır.

Tachymeter

Tachymeter, kronografli saatlerde görülen hiz ölcmeye yarayan bir cetveldir. Tachymeter, saniye olarak süresi ölcülen bir niceligin bir saatte alacagi degeri hesaplamakta kolaylik saglar, yani tachymeter bir sürecin yada hareket eden bir cismin hizini belirlemede kullanilir.

Tachymeter cetveli süresini ölctügümüz bir olayin, bir saatin nekadarlik bir bölümünü kapsadigini verir; Diyelim ki, saniye kolu saat 12 üzerindeyken bir olayin süresini ölcmeye basladik ve olay sona erdiginde saatimizin saniye kolu 30. saniyeyi isaret ediyor, 30. saniyeye denk düsen tachymeter degeri 120 dir, cünkü bir saatin 120 de biri kadar bir süre gecmistir (1saat/120).

Tachymeter'in birimi 1/saat (1/h) dir, bu herhangi bir büyüklükle carpilirsa, süresi bilinen bu büyüklügün saat'teki karsiligi bulunur. Örnek: saatteki kilometre (km/h), saat'teki litre (L/h)


Kullanimi:

Bir Arcin Hizi Hesabi:

Bir aracin hizini belirlemek icin, o aracin 1 km gibi belirli bir mesafeyi nekadarlik bir sürede aldigi ölcülür ve bu süre tachymeter cetvelinden okunur, Örnegin, 1 km lik mesafenin basindayken saniye kolu 12 üzerindeyse 1 km katedildikten sonra ise saniye kolu 30. saniyeyi gösteriyorsa bu degere karsilik gelen 120(1/h) degeri 1 km ile carpilir ve hiz120 km/h olarak bulunur.

120 (1/h) x 1 (km) = 120 (km/h)

Bir Yelkenlinin Hiz Hesabi:

Bunun icin uzunlugu bilinen bir iple bagli özel bir duba su üstüne birakilir, ip gerilip dubayi beraber sürüklemeye baslayincaya kadar ki süre ölcülür. Bu süreye karsilik gelen tachymeter degeri ipin uzunluguyla carpilir. Eger hiz deniz mili olarak bulunmak isteniyorsa ipin uzunlugu kolaylik olmasi bakimindan 18,5 metre yani 0,01 NM (Deniz Mili) olarak secilmelidir, bu durumda hiz deniz mili olarak tachymeter skalasindan okunan degerin 0,01 ile carpimi baska bir degisle, bu degerin 100'e bölümü olacaktir.

Su Tüketim Hesabi:

Cicek sulamakta kullanilan bir fiskiyenin saatte tükettigi su miktarini bulmak icin, fiskiyenin 10 litrelik bir kovayi ne sürede doldurdugunu ölceriz, kova bu örnekte 10 litrelik secildigi icin bu süreye karsilik gelen tachymeter degeri de 10 ile carpilir. Bulunan deger fiskiyenin saat de kac litre su harcadigini verir. (Iki litrelik bir kova kullanilsaydi tachymeter degeri iki ile carpilacakti.)

Sextant ve Saat ile Yer Tayini

Sekstant (Sextant) iyi bir saat ile beraber kullanıldığında bulunduğumuz yerin koordinatlarını (enlem ve boylamını) ölçmemize imkan veren optik bir seyir cihazıdır.

Dairenin altıda biri büyüklüğündeki bir açıya sahip olması nedeniyle sekstant olarak adlandırılmış bu aleti gemiciler gök cisimlerinin ufuk çizgisine olan açısını ölçmekte kullanırlar. Örneğin güneş dünyanın her tarafında aynı anda doğmadığına göre, eğer bizim saatimize göre doğması gerekenden iki dakika erken doğmuşsa bunun anlamı biz başlangıç noktamızdan o denli doğuya gitmişiz dir. Güneşin konumu bulunulan yere göre değiştiği kadar takvime göre de değişir, bu yüzden gemiciler saat ve sextant dışında güneşin tarihe ve zamana göre konumunu veren bir de almanak kullanırlar.

Speedmaster, Apollo 11 ile Aya Giden Saat

Apollo 11 Misyonu, Speed Master'in en önemli saat hikayeleri icinde yer alir. 

Kalkıştan 750,000 km, 102 saat, 45 dakika, 43 saniye sonra Ay modülü Apollo 11 tehlikeli bir kayalık bölgeden son anda sıyrılarak sessizlik denizine indi.

6 saat 37 dakika sonra astronot Neil Amstrong ay yüzeyine ayak bastı ve böylece ayda ki ilk insan oldu. O sırada yer kontrolüne belkide 20. yüzyılın en önemli ifadesini aktardı:

"Bu insan için küçük bir adım ama insanlık için dev bir sıçrayış"

Amstrong dan kısa bir süre sonra ona kolunda Speedmaster ile Co-Pilot'u katıldı ve aydaki ilk ve tek saat oldu. Astronotlar Speedmaster'ı taş numunelerinin toplandığı ve bir dizi deneyin yapıldığı 2,5 saatlik ay gezintileri sırasında kullandılar.

Apollo 11'in dönüşünden önce Astronotlar üzerinde aşağıdaki yazı bulunan bir tahta bıraktılar:

"Burada dünya gezegeninden insanlar 1969 Temmuzunda ilk defa ayak bastılar. Tüm insanlık için barışçıl amaçlarla geldik."

TELEMETER

Tıpkı Tachymeter cetveli gibi bazı Kronograflar kadranlarında Telemeter cetveli bulundururlar. Kadranda ki Telemeter bölümü uzakta ki bir olayın bizden ne kadar uzakta gerçekleştiğini tespit etmeye yarar, Bunu yapabilmenin şartı da olayın görülebilir ve duyulabilir olmasıdır.

Olay meydana gelir gelmez kronograf çalıştırılır, ve bu olay neticesinde meydana gelmiş ses dalgası bize ulaştığında ise kronometre durdurulur, o anda saniye kolunun gösterdiği değer bizim ile olay mahali arasında ki mesafeyi kilometre yada mil cinsinden verir. Saatlerde ki bu telemeter bölümü ses hızı baz alınarak hesaplanmış bir cetveldir.

KULLANIMI:

Mesela uzakta görülen kötü hava habercisi kara bulutlar arasınadan şimşeğin çakmasıyla, sesinin gelmesi arasındaki süreyi ölçtük, saatin saniye kolu telemeter cetveli üzerinde 1600 metreyi gösterdi, buna göre kötü hava durumunun bizden 1600m uzakta olduğunu anlarız. Bu özellikle denizciler ve pilotlar için faydalıdır ve pilot saatlerinde de Telemeter fonksiyonuna tıpkı navi timer ve tachymeter gibi sıkça rastlanır.

örnek olarak aşağda linklenmiş Oris pilot saati gösterilebilir:

ORIS BIG CROWN TELEMETER CHRONOGRAF

Yada aynı şekilde telemeter skalasından ilerde patlayan bir bombanın bizden ne kadar uzakağa düştüğünü hesaplamak içinde yararlanılır, bu yönüyle telemeterli bir saat askerler tarafından da tercih edilir.